Straatbeelden in Brunssum Centrum

In de gemeente Brunssum bevinden zich meer dan 110 straatkunstwerken, in de vorm van beelden en plastieken. Op deze pagina een impressie van de diverse straatbeelden, in Brunssum Centrum. Deze pagina's werden samengesteld in samenwerking met Jan Daemen, werkgroep Straatbeelden. Neem voor meer informatie over deze werken contact op met deze werkgroep, tel. (045) 521 21 81.

1. Oude Raadhuis (1919) Bemelmans  Hoek Raadhuisstraat - Kerkstraat
1a

Het uit baksteen opgetrokken Raadhuis, gebouwd door aannemer Heijnen naar een ontwerp van architect Bemelmans, stamt uit de overgang van Neoclassicisme naar Nieuwe Zakelijkheid. In 1921 gereedgekomen en niet lang daarna aan de achterkant bijgebouwd. In 1952 en 1974 werd het gebouw aangepast en gemoderniseerd.Het raadhuis verloor zijn oorspronkelijke functie in 1973, toen het nieuwe Bestuurscentrum (architect Theunissen) aan de overzijde van het Lindeplein in gebruik werd genomen. Het gemeentebestuur zetelt er niet meer, wel zijn er verschillende gemeentelijke afdelingen gehuisvest.

   
2. Fontein (1983)Sjra Schoffelen Voor Oude Raadhuis, hoek Raadhuisstraat - Kerkstraat 
Fontein (1983) Dit kunstwerk is geïnspireerd door de lampionplant, met het accent op de harmonie tussen water en vorm. De kunstenaar koos voor doorzichtig materiaal, namelijk 'hars-water'. Na 5 jaar experimenteren vond hij een oplossing om kunsthars in de gewenste vorm te gieten (met medewerking van DSM). Negenentwintig abstracte vormen creëren samen een unieke fontein.
   
3. Ilse Frankental  (Twan Lendfers) Voor het Oude Raadhuis, hoek Kerkstraat
Ilse Frankenthal Ilse Frankenthal (1904-1987) heeft in haar tijd geweldig veel betekend voor het cultureel leven in Brunssum. Voor meer informatie over haar leven en werk raadpleeg: www.ilsefrankenthalstichting.com/.
   
4. Carillon Gemeentehuis (1974) Lindeplein
Carillion gemeentehuis

Het Bestuurscentrum, ontworpen door architect Theunissen, werd in 1973 verrijkt met een carillon. Een driezijdige, glazen speelcabine met klokkenstoel wordt omgeven door een ruimtelijk vakwerk in de vorm van een opengewerkte kubus, geplaatst op een hoekpunt. De 38 klokken, gegoten door Petit en Fritsen zijn goed zichtbaar.

Brunssum bezit twee carillons: het eerste op het kantorencomplex van de gemeente Brunssum, het tweede bij bakkerij van Eeghem.

   
5. Gemeentewapen van Brunssum (1899)  Ingang gemeentehuis, Lindeplein
Gemeentewapen van Brunssum

Brunssum werd op 31 augustus 1796 officieel tot gemeente verheven door de Franse regering. Dat gebeurde nadat op 1 oktober 1795 het land van Valkenburg als een deel van het departement van de Nedermaas bij de Franse republiek was ingelijfd. Het graafschap Amstenrade en Geleen, waartoe Brunssum behoorde, hield hierdoor op te bestaan. Daarmee werden óók de Heerlijkheid en de Bank van Brunssum opgeheven. Als gemeentegrens gold de grens van de parochie.

Bijna 100 jaar later, bij koninklijk besluit van 9 mei 1889, kreeg Brunssum zijn gemeentewapen. Daarin werden opgenomen het beeld van de kerkpatroon St. Gregorius de Grote, als herinnering aan het ontstaan van de gemeente uit de parochie, alsmede het blazoen van de Heren van de Heerlijkheid Brunssum, de Huyn's van Amstenrade. Het wapen werd als volgt omschreven:

Gedeeld: links in keel (rood) een slangenkruis van zilver met zilveren hartschild, beladen met drie koeken van keel, geplaatst twee en één, zijnde het wapen van Huyn van Amstenrade; rechts in azuur (blauw) het beeld van Paus Gregorius de Grote, gekleed in pontificaal ornaat van zilver, hebbende het zilveren pallium, bezet met kruisjes van sabel, en de tiaar van zilver met een kroonreep op het hoofd, waaromheen een nimbus van goud en op de rechterschouder een duif met uitgestrekte vleugels van zilver, bek en poten van keel, het aangezicht en de handen van de heilige zijn van natuurlijke kleur, in de linkerhand houdt hij een bijbel van keel.
Het geheel omgeven door het randschrift: Gemeentebestuur van Brunssum.

In de gevel van het gemeentehuis is deze versoberde versie van het gemeentewapen aangebracht.

   
128.Fonteingroep op Plein (2015) Lindeplein
128 De tekst behorende bij deze fonteingroep is in ontwikkeling.
   
129. Cascade Lindeplein / 50 jaar NAVO (2017) Lindeplein, Harald Vlugt

129.c

129.b

Voor het sculptuur rondom de waterval heeft Vlugt een poëtische beeldtaal gevonden die recht doet aan de ambities van de NAVO en tegelijkertijd de dynamiek van het stadsplein vergroot. De beweging van de waterval en de vloeiende vormen van het sculptuur versterken elkaar. De symboliek van de toegepaste vissen refereert zowel aan de lidstaten van de NAVO als aan het natuurschoon van Zuid-Limburg.

Het kunstwerk is uitgevoerd in brons en is vervaardigd in een combinatie van ultramoderne technieken en handmatige bewerking. Het brons zal zich in de tijd steeds mooier in de omgeving voegen.

Het ontwerp speelt met de volgende  beeldelementen;

  • Het fraaie wapenschild van de gemeente Brunssum; het slangenkruis met een hartschild beladen met 3 koeken van keel.
  • De 3 keer groter wordende geografische  contouren van Zuidelijk Limburg
  • Een vredestak ( verwijzend naar de grondgedachte van de NAVO )
  • De waterval; water als symbool van het leven
  • Forellen die tegen de stroom opzwemmen. De forel staat symbool voor ontspanning en levensvreugde en maakt de verbinding tussen de twee niveaus ter plekke: het water van het Vijverpark en het Lindeplein. In het kunstwerk zien we 28 grotere en kleinere forellen verwijzend naar de 28 deelnemende landen van de NAVO .
  • Beneden zien we een grote forel die leiding geeft aan de 28 kleinere forellen. De grote forel staat voor de grote organisatie NAVO, op de achtergrond zien we  een grote dubbele stervorm afgeleid van de NAVO-ster. Door de herhaling van de vorm ontstaat er een vorm die beweging suggereert; als een watermolen die het water omhoog stuwt  naar het stadshart van Brunssum.
  • De titel UPSTREAM refereert aan de beeldtaal van de forellen die net als de zalm tegen de stroom op zwemmen om hun doel te bereiken. De forel is de laatste jaren weer uitgezet in Zuid-Limburg en gedijt uitstekend.
   
6. Brugpaneel (1957) Wim van Hoorn  Achterzijde Gemeentehuis, Vijverpark
Brugpaneel In 1957 werd het spoorviaduct op het kruispunt Akerstraat - Bodemplein door de Staatsmijn Hendrik verbreed. Bij die gelegenheid ontstond dit kunstwerk. Sinds de opheffing van het mijnspoor zijn de panelen eigendom van de gemeente en sieren nu de achtergevel van het gemeentehuis, zijde Vijverpark. De twee grote panelen hebben betrekking op de kolenontginning en industrie. Twee liggende, gestileerde mensfiguren symboliseren snelheid, beweging, energie en ondersteuning.
   
7. Drijven (1972) Frans Peters Vijverpark
Drijven

Geschonken aan de gemeente Brunssum bij gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de firma Jaarsveld. Deze firma begon rond 1900 met de ontginning van bruinkool op de huidige plek van het Vijverpark. Het beeld 'Drijven' heeft daar nu een definitieve plek gekregen. Het kunstwerk stelt een drijvende dubbelbal voor, met daaronder zijn eigen spiegelbeeld. Samen drijven ze op het water en creëren een impressie van onder en boven die in elkaar overvloeien en verwisselbaar zijn geworden en daardoor het staan wankel doen lijken.

Het beeld is verankerd. Daardoor komt de oorspronkelijke bedoeling van de kunstenaar minder tot zijn recht: vrij bewegen over de achtergelaten bruinkoolgroeve die nu, in ieder geval qua kleur, een bruinkoolmeer is geworden.

   
8. Vijverfontein (1985) Cor Lof Vijverpark
Vijverfontein Midden in de vijver van het Vijverpark vinden we deze gigantische fontein: één grote straal, omgeven door tien kleinere stralen. Het geheel vormt een aantrekkelijke onderbreking van het grote oppervlak van de vijver. De fontein heeft een praktische functie (extra zuurstof voor de vissen) maar ook een symbolische: het benadrukt de aanwezigheid van water in het park en sluit daarmee aan bij het beeld 'Mens en Elementen' van Piet Killaers.
   
9. Bloesem (1972) Jean Houben Ingang Vijverpark
bloem

Een abstractie van een bloem. Straalt ondanks de deformatie een pittige levenskracht uit. Mens en energie stromen samen in het nabijgelegen gemeentehuis.

   
10. Steen-boomrelatie (1992) Marco Juriën Symposium Beelden in Brunssum II, locatie Vijverpark
steen boom

De maker legt een relatie tussen een aantal bomen en een aantal granieten platen die ingesneden en/of aangetast worden. Door die nieuwe openingen ontstaat een creatie van omsluitingen en insnijdingen. Bomen en stenen gaan door de vormgeving een imaginaire uitwisseling aan.

   
11. Partnerschaft 20 jaar Alsdorf-Brunssum (2009)  Jan Daemen Vijverpark
partnerschaft alsdorf

Sinds 1988 bestaat er een stedenband tussen Brunssum en de Duitse gemeente Alsdorf. De 'Partnerschaft' tussen beide gemeenten is gericht op uitwisseling tussen burgers, op het leveren van bijdragen aan vrede en welstand, en het betrekken van jeugd en jongeren bij de gezamenlijke culturele en sportieve contacten. Waar het om gaat is: "Met elkaar praten en van elkaar leren". In 2008 werd het 20-jarig jubileum van de stedenband gevierd met feestelijke bijeenkomsten in beide gemeenten. Bij die gelegenheid ontwierp Jan Daemen dit kunstwerk. De A van Alsdorf heeft de vorm van een schachtwiel. Daarboven wappert de vlag van de stad. Die vlag wordt doorgetrokken over Brunssum met zijn vier schilden als gemeentewapen door middel van een ellips(eivorm). Dit is symbool voor leven, want beide gemeenten hebben al 20 jaar een vriendschapsverdrag: Partnerschaft en Duurzaamheid. Het geheel is vervaardigd van Cortenstaal: door een legering van staal en wolfram ontstaat een corrosielaag die het metaal afsluit van de buitenlucht, waardoor de constructie weerbestendig wordt. In mei 2009 vond de onthulling plaats in het Vijverpark.

   
12. Mens en 4 Elemenen (1959) Piet Killaers Vijverpark
mens en elementen

Het beeld werd geplaatst bij de opening van de LTS (het voormalige Deltacollege), in het jaar 1959. 50 jaar later, in 2009, werd het verplaatst naar het Vijverpark, dit vanwege de sloop van het Deltacollege.

Het werk symboliseert de mens die steeds opnieuw tracht de vier elementen (aarde, water, lucht en vuur) te bedwingen. Piet Killaers koos voor cirkelvormen om onze globe weer te geven. De man staat met beide voeten op de aarde; het water omgeeft hem; hij wordt omringd door de lucht. Het vuur tenslotte, vlamt boven hem uit, in cirkelvorm.

   

13. Kruising 4 wegen (1940) Maker onbekend.

Vijverpark
kruising 4 wegen

Op elke kruising van vier wegen waren vroeger in Limburg kruisbeelden te vinden. Het kruisbeeld op deze pagina stond vroeger in de Kerkstraat. Door de renovatie van de Kerkstraat (1998) verviel de oorspronkelijke locatie en werd een nieuwe plek gevonden in het Vijverpark.

   
 14. Monument Joodse Kinderen (1989) Kees van de Vosse Vijverpark
joodse kinderen

Het beeld is een herdenkingsmonument voor Joodse, in Brunssum ondergedoken kinderen. Het monument symboliseert de Joden die in oorlogstijd vragen om bescherming en nieuwe levenskansen. Dit gietijzeren kunstwerk bestaat uit een hart, een waterbron als symbool van leven, en wordt omgeven door de Davidster, symbool van de Joodse gemeenschap. Het geheel wordt omsloten door een circa 20 centimeter brede beschermende rand, waarin een tekst uit Jesaja 35:7 is aangebracht:

verschroeide grond
wordt een meer
dorstig land
een waterbron

Bij het beeld is verder de volgende tekst aangebracht:

"Ter herinnering aan de voormalige DNV-groep en de Brunssumse pleeggezinnen die in de bezettingsjaren met gevaar voor eigen leven 250 Joodse kinderen uit handen van de bezetter heeft gered."

Het geheel is in een vorm die rust uitstraalt en aanleiding geeft tot mediteren.

   
15. Adam & Eva (1948)  Wim van Hoorn Vijverpark
adam en eva

Ter gelegenheid van het 50-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina (1948) werd dit bronzen, naturalistische beeld in het Vijverpark geplaatst. Het kunstwerk werd voor een deel bekostigd uit de opbrengst van de festiviteiten voor de plaatselijke bevolking.

Wim van Hoorn wil met werk de verdrijving van Adam en Eva uit het Paradijs tot uitdrukking brengen en hiermee de mensheid, die steeds onderweg is, verbeelden.

   
16. Fragment van een droom (1988)  Louis Reijnen Vijverpark
fragment van een

Het kunstwerk is in het Vijverpark geplaatst ter gelegenheid van de 9de Internationale Folkloristische Parade in juli 1988. Dit werk bestaat uit gestapelde en zich herhalende vormen van hardsteen en marmer. Het geheel lijkt zo uit een groeve te komen; toch is het materiaal wel degelijk bewerkt en geordend. Louis Reijnen beoogt door middel van vormen die sterk aan Stonehenge doen denken, de fantasie te prikkelen om via droombeelden tot nieuwe dimensies in denken en gevoelens te komen.

   
17. Techniek (2000)  Fons Lemmens Pand Doorvaartstraat 116
techniek

Raderen en tandwielen, gedragen door staanders en dragers. Het geheel verwijst naar mijnbouw en industrie.

   
18. Spelend Kind (1960)  Frans Gast Huize Louise, Vijverpark
spelend kind

In het Vijverpark voor Huize Louise staat dit beeld van de Maastrichtse kunstenaar Frans Gast. Het stelt een kind voor, huppelend met een springtouw. De kunstenaar staat bekend om zijn vele abstracte vormen in gips en beton.

   
19. Tijdvenster Brunahilde (2008) Oostoever Vijverpark
brunahilde

Het Vijverpark ligt aan het Lindeplein in het centrum van Brunssum. Het park dankt zijn naam aan een grote vijver die spontaan ontstond na het winnen van bruinkool ter plekke.

De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) leidde in Nederland tot grote brandstofschaarste. Vanwege deze schaarste ging men over op de exploitatie van bruinkoolvelden, die in Limburg aan de noordgrens van de steenkolenvelden lagen. De bruinkool kon in dagbouw gewonnen worden, dat wil zeggen dat het aan de oppervlakte af- en opgegraven kon worden.

In 1918 werd het bruinkoolveld Brunahilde II in ontginning genomen. In een paar jaar tijd werd door de Nederlands-Belgische-Engelse firma Bergerode 406.000 ton bruinkool gedolven. Daarna was de groeve uitgeput. Toen men stopte met pompen, liep de groeve vol met water en ontstond de huidige vijver. In 1937 werd rond de waterplas een park aangelegd, naar ontwerp van stadsarchitect J.J. Drummen. In 1951 werd het ontwerp aangepast door landschapsarchitect J. Bergmans. Het park werd hierbij onder meer verrijkt met een openluchttheater aan de oostzijde. De Staatsmijnen financierden de aanleg.

Het ontwerp van Bergmans is nog vrijwel intact. Het park heeft tegenwoordig ook de functie van een beeldenpark, uniek binnen Parkstad Limburg.

   
20. Hubertusjacht (1968) jaar en maker onbekend Vijverlaan 18
hubertusjacht

Het beeld toont Hubertus, te paard met lans en dolk en met zijn hond, die een hert met een kruis tussen de hoorns ontmoet. Het is een van de heiligenverhalen die duiden op een bovennatuurlijke ingreep tijdens een jachttafereel. Het beeld is uiitgevoerd in terracotta.

   
21. De Nimf

Seniorencomplex Parklunet 1, Tolenhof

(2009) MarJo van Koningsbrugge

De nimf duikt symbolisch in de nabijgelegen vijver: het water, de ruimte, als zinnebeeld voor kalmte, onverstoorbaarheid en ongekunsteldheid.

   
22. Sint Vincentius

(1957) P. van Dongen  H. Vincentius à Paulo-kerk te Rumpen, Prins Hendriklaan 378

vincentius

De Vincentiuskerk te Brunssum is gebouwd in 1925. Het is een werk van de beroemde architect Frits Peutz, beter bekend van het Glaspaleis in Heerlen. De Vincentiuskerk is zelfs de allereerste kerk van de hand van Peutz. Het is daarmee van cultuurhistorisch grote waarde, onder meer omdat het nog invloeden laat zien van bijvoorbeeld de architect Berlage (vergelijk bepaalde elementen van de kerk met bijvoorbeeld de Amsterdamse Beurs van Berlage).

Op de plek waar dit beeldhouwwerk zich bevindt, bracht Peutz een kalkzandsteenornament aan. Beeldhouwer Van Dongen moest ter plaatse, vanaf een steiger, een beeld van Sint Vincentius kappen.

   
23. Paradedans (1988) Twan Lendfers Politiebureau, Prins Hendriklaan 237
paradedans

Het beeld draagt de naam 'Dansende Figuren'. Het is een bronzen kunstwerk dat verwijst naar de Internationale Folkloristische Parade, een vierjaarlijks volksdansfestijn in Brunssum. Het stelt twee dansende figuren voor.

Het beeld heeft een ruimtelijke werking en een plastische energie die op deze plaats volledig tot zijn recht komt

   
24. De Mijnwerker "D'r Huub" (1986) Sjef Drummen  Hoek Bodemplein - Akerstraat
Huub

Burgemeester L. J. Hoogland ontmoette kunstenaar Sjef Drummen op een tentoonstelling. Hij raakte meteen onder de indruk van de schets (voorstudie) die Drummen van het beeld had gemaakt.

Momenteel staat ''D'r Huub'' in het plantsoen aan het Bodemplein, als hommage aan de oud-mijnwerkers.

   
25. Vogels (1985) Twan Lendfers Romboutscollege, Schoolstraat 16
vogels

Geplaatst bij gelegenheid van het 20-jarig bestaan van het Romboutscollege.

Leerlingen ontwikkelen zich van studenten tot volwassen mensen en vliegen uit. Voor die ontwikkeling zijn opvoeding en onderwijs een voorwaarde. Deze ontwikkeling wordt uitgebeeld door deze compositie van bronzen vogels op stalen voet, met waaiervormig zitgedeelte in gegoten beton waar leerlingen verpozing vinden

   
26. Kruisbeeld en Mijnwerkersmonument (1946) Charles Vos  Plantsoen Rumpenerstraat  nabij de bibliotheek 
kruisbeeld

Menige mijnwerkersechtgenote werd weduwe als gevolg van bedrijfsongelukken. In Brunssum deden zich twee grote mijnrampen voor, in 1927 en 1947. Volgens christelijke overtuiging was dan Christus de enige toeverlaat. Het kunstwerk op deze pagina kreeg aanvankelijk een plek nabij de Staatsmijn Hendrik.

Het beeld toont een gekruisigde Christus die geflankeerd wordt door een mijnwerkersgezin. De mijnwerker kijkt peinzend naar beneden, terwijl vrouw en kinderen hoopvol naar de Christusfiguur opkijken.

De door weer en wind sterk aangetaste sculptuur uit Maultbrunnersteen werd in de winter van 1991-1992 grondig gerenoveerd. Daarna kreeg het verschillende standplaatsen, waaronder het Bodemplein en de Haansberg. Thans staat het in de Rumpenerstraat.

   
27. Ringen (2000) Fons  Lemmens  Heugerstraat 21
ringen

Het kunstwerk beeldt een gezin uit. Man, vrouw en de beide dochters. Vier aparte elementen van roestvrij staal vormen toch een geheel: eenheid in veelheid.

   
28. Gevelsteen De Baenje (1997) Kiki Stumme  Gevelsteen De Baenje, Woendershof 73
Baenje

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een pand aan de Woendershof 73. De Baenje is een moerassig, drassig gebied en verwijst naar de plek waar Brunssum ooit gesticht is. In 1997 kregen zeven studenten van het Romboutscollege Havo-Atheneum de opdracht om gevelstenen te vervaardigen bij gelegenheid van het 85-jarig bestaan van de Woningstichting Het Adres (het huidige Weller). De opdracht werd uitgevoerd als een afstudeerproject. Het werd een grandioos succes.

   
29. Gevelsteen De Maer (1997)  Arend Lünenberg  Gevelsteen De Maer, Brimmanshof 15
Maer

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een pand aan de Brimmanshof 15. Maeren betekent: bedenken, dromen en fantaseren. In 1997 kregen zeven studenten van het Romboutscollege Havo-Atheneum de opdracht om gevelstenen te vervaardigen bij gelegenheid van het 85-jarig bestaan van de Woningstichting Het Adres (het huidige Weller). De opdracht werd uitgevoerd als een afstudeerproject. Het werd een grandioos succes.

   
30. Gevelsteen Bosse Hook

(1997) Jessica de Gavelle Gevelsteen Bosse Hook, Hoefnagelshof 27

bosse hook

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een pand aan de Hoefnagelshof 27. De naam 'Bosse Hook' verwijst naar een boerderij van weleer van de familie Bos. In 1997 kregen zeven studenten van het Romboutscollege Havo-Atheneum de opdracht om gevelstenen te vervaardigen bij gelegenheid van het 85-jarig bestaan van de Woningstichting Het Adres (het huidige Weller). De opdracht werd uitgevoerd als een afstudeerproject. Het werd een grandioos succes.

   
31. Christophorus

(1960) Sjef  Drummen Hoekpand Vijverlaan -  Hoefnagelshof

christophorus

Sjef Drummen was een vermaard dichter, schilder, graficus en beeldhouwer. Hij inspireerde een generatie. In zijn werk toonde hij een voorkeur voor het afbeelden van heiligen. Dit is Christophorus. In de middeleeuwen was Christophorus een van de Veertien Noodhelpers.

   
32. Stier

(1990) Wim Steins Woonflat Bergerode, Hoek Vijverlaan - Lindeplein 21-26

Stier

Deze stier werd geplaatst ter gelegenheid van de opening van de Bergerodewoonflat, 'de trots van Bergerode'. Wim Steins maakte deze bronzen abstracte stier. Hij is geplaatst op een betonnen cilinder. Sterk contrast tussen de strakke rondingen van de spierbundels en de gespannen trekken van de kop en de spitse hoorns. Het resultaat is energie en ruimte, gebundeld in een prachtige compositie.

   
33. Gevelsteen Oranjerie

(1997) Tim Pennings Gevelsteen Oranjerie, Rumpenerstraat 37

oranjerie

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een pand aan de Rumpenerstraat 37. De naam verwijst vermoedelijk naar wat vroeger een plaats was waar in in de winter oranjebomen en andere uitheemse gewassen werden bewaard.

   
34. Gevelsteen Bergerode

(1997) Anoek Theunissen Gevelsteen Bergerode, Rumpenerstraat 21

bergerode

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een woningcomplex aan de Rumpenerstraat 21. De Bergerode is genoemd naar een vroegere bruinkoolgroeve in Alsdorf (Anna) waar in de 19e eeuw tal van Brunssumers hun brood verdienden.

   
35. Gevelsteen Tichelwei

(1997) Tim Pennings Gevelsteen Tichelwei, Julianastraat 13

tichelwei

De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een woningcomplex aan de Julianastraat 13. De naam Tichelwei verwijst naar een locatie waar vroeger gevelstenen werden gemaakt.

   
36. Niké (1996) Rob Thalen Rumpenerstraat, woningcomplex Oranjerie
Nike

Niké is de Godin van de overwinning. Het beeld werd onthuld bij de opening van de Internationale Folkloristische Parade in 1996, op dezelfde dag als de fontein van Caius Spronken. Oorspronkelijk zijn Niké-beelden gevleugeld, maar daar zij de verpersoonlijking is van de overwinning, heeft zij haar vleugels afgelegd en heeft Rob Thalen slechts de verpakte beenvorm laten staan. Het beeld drukt overwinning uit, maar ook dans, feest, zegepraal.

   
37. De vrijwilligers

(2003) Jan Daemen Plantsoen Sweelinckstraat-Mozartstraat

vrijwilligers

Dit beeld werd geplaatst bij gelegenheid van het jaar van de vrijwilliger, in 2003. Deze vrijwilligers houden al dansend een cirkel in hun handen als teken dat 'de vrijwilliggers' in het algemeen de cirkel van de samenleving draaiend houden. Ze vormen de spil van het verenigingsleven, de spil van gisteren, vandaag en morgen en verbeelden daarmee duurzaamheid in optima forma. Het gegeven van 'duurzaam dubbel' wordt onder meer verbeeld door de antieke basementen van brons en steen die in de basis van dit kunstwerk zijn verwerkt en die afkomstig zijn van de oudste parochiekerk van Brunssum, de voormalige Sint Gregoriuskerk.

   
39. Zon, licht en leven (1965) Ger Ruyters Mozartstraat 1
39

Een abstractie van het menselijke bestaan. In een horizontale en verticale compositie van staal werpen zon- en maanvormen hun diagonale stralen over het aardse bestaan. Ritmische elementen tintelen als warmtestralen.

   
40. Brievenbus

1940 (maker onbekend) Kerkstraat

40 Deze gevelsteen toont een aantal symbolen van de post, waaronder een duif en een brief.
   
41. Franciscus van Assisi (1946) Hein Maessen Hokkelenbergstraat 2
41

Franciscus: de grote vernieuwer van de kloosterorden in de Middeleeuwen. In deze afbeelding zijn de bloemen, dieren en vissen als Gods schepselen hoogverheven.

   
42. Leven (1987) Wim Steins Raadhuisstraat 21
42

Geplaatst ter gelegenheid van de renovatie van de Dorpstraat, een geschenk van de 75-jarige Woningvereniging Brunssum (nu Weller). Het beeld, twee figuren, is afgeleid van een ronde vorm, voorstellende de zon als bron van leven.

   
43. Folkloriade fontein (1996) Caius Spronken locatie Koutenveld
43

Dit Folkloriadebeeld werd onthuld bij gelegenheid van de eerste CIOFF Wereld Folkloriade in 1996. De onthulling gebeurde door Pieter van Vollenhoven, samen met de Gouverneur van Limburg, Baron Berend Jan Van Voorst tot Voorst. De Folkloriade trok in 1996 200.000 bezoekers. De helft van het beeld bevindt zich onder de grond. Het beeld stelt een bronshymne voor, een verpersoonlijking van een bovenaardse universele dansfiguur. Daaronder bevindt zich een gouden bol: de wereldbol die verwijst naar het werelddansfestival. In de bronzen schaal bevinden zich vijf fonteinen die de werelddelen verzinnebeelden. De molensteen vangt alle water op en transporteert dit over de 65 namen van de deelnemende landen via het grote overloopbassin naar de onderaardse kelder alwaar zich een immens reservoir bevindt met pompen en velerlei techniek.

   
44. De non Brigida

(2009) Jenny Roost Brigidahuis, appartementencomplex aan de Brigidastraat

44

Sint Brigida, ook wel Brigitta van Kildare, werd geboren uit Ierse ouders. Zij straalde licht en vroomheid uit en daarom kreeg zij de Keltische naam voor licht: Brighid of Bride. Brigida wijdde haar leven aan de nieuwe leer: het christelijke geloof. Zij stichtte de eerste vrouwelijke kloosterorde in West-Europa en werd een voorbeeld voor velen. Het beeld illustreert dat op de huidige locatie nonnen hebben gewoond. Het gekozen materiaal, aluminium, symboliseert licht, glans en helderheid. Materiaal en ruimtewerking tussen de lagen hebben de vorm van een non gekregen.

   
45. Waterpartij

(1970) Martin Linnartz Zwembad De Bronspot, Koutenveld

45

De kunstenaar vertaalt in dit beeld zijn waterverhaal. Rechts is een waterbron te zien die vervolgens langs moerassige gronden stroomt (Bronsheim - Brunssum) om vervolgens door de zon te verdampen en de gedaante aan te nemen van wolken. Hierdoor raakt de massa op drift. Grote golven gaan naar links en spatten als een waterbeving uit elkaar. Het werk is uitgevoerd in Maas- en Rijnkeien die de strekking van het verhaal en de vorm accentueren

   
46. Olifant

(1950) Wiel Friesen Kerkstraat 294: voormalige Middenstandsbank

46

Olifant en Uil verzinnebeelden respectievelijk standvastigheid en wijsheid van de bank in zakendoen.

   
47. Hoopvolle ontmoeting (2010) Marie-José van der Meer Nieuwbouw-complex 'Central', in de Kerkstraat
47

Een ontmoeting in een nu nog rustige straat aan de muur van een nieuwbouw-complex van Weller, aan de Kerkstraat. De kunstenaar: "Ik hoop dat dit een straat mag worden waar veel mensen elkaar mogen ontmoeten. En in een tijd van krimp en vergrijzing elkaar extra inspireren en motiveren."

   
48. Truuke Trampel (1979) Frans Carlier Winkelcentrum, hoek Kerkstraat - Wilhelminastraat
48

Dit beeld is het eerste in een serie kunstwerken waarmee het gemeentebestuur in 1979 het centrum wilde gaan verfraaien en een aantal herkenningspunten wilde scheppen. In dit bronzen beeld heeft Frans Carlier een waterstroom geplaatst die ervoor zorgt dat water boven uit de punt van de paraplu stroomt, zodat het lijkt alsof het regent. De naam werd bedacht door Monique Raes.

   
49. Carillon Kerkstraat (1980) Maker onbekend Kerkstraat
49 Een carillon, bevestigd aan een particulier (winkel)pand in de Kerkstraat.
   
50. Keramiek (1982) Jan Snoek Doorvaartstraat 15
50

In 1982 ontstond het overdekte winkelcentrum De Parel. Bij die gelegenheid werd dit beeld onthuld. Hoewel het beeld statisch is, maken voeten een beweging naar de ingang van het winkelcentrum en worden mensen naar binnen gestuurd. Een opvallende primaire kleurstelling in keramiek en glazuur verstevigt de aandacht en legt een duidelijke relatie naar de Cobrakunstenaars: een expressionistische groep kunstenaars uit Kopenhagen, Brussel en Amsterdam.

   
51. Gezinszorg Hoensbroek-Brunssum (1956) Jan Viehof  Gezinszorg Hoensbroek-Brunssum, Beatrixstraat 1a
51

Drie vrouwen vormen samen een compositie in terracottareliëf. De middelste, een om hulp roepende, strekt smekend haar handen ten hemel. De beide anderen ondersteunen haar, houden haar zelfs een hand in de rug. Samen bereiken ze hun doel: de hemel waar ze allen reikhalzend naar uitzien.

   
52. Gevelsteen de Hofstede (1997) Roy Stahlberg  Gevelsteen De Hofstede, Kerkstraat 1
52 De afgebeelde gevelsteen is aangebracht in een pand aan de Kerkstraat 1. De naam verwijst naar een van de laatste boerenhoeven van Brunssum.
   
53. Voetwassing (1964) Ubbo Scheffer  Hoek Kerkstraat - Dorpstraat
53

Gregorius, de schutspatroon van Brunssum, waste volgens de legende iedere dag de voeten van 12 bedelaars, een oefening in nederigheid. Hij begon echter te twijfelen over de zin van deze handeling toen, plotseling, tussen de twaalf geselecteerde bedelaars een dertiende, een engel, verscheen. Het was een hemels teken, neergedaald uit erkentelijkheid.

In het beeld van Ubbo Scheffer is de engel kaal, om een contrast te creëren. Het beeld, gekapt in een harde Franse steensoort (Vaurion), is gelegen in een vijver met fontein. 's Avonds wordt het kunstwerk met schijnwerpers verlicht.

   
54. Deurklink Kunsternaar Godfried Böhm  Deurklink van brons uit 1963.
54

Deze deurklink is onderdeel van de toegangsdeuren van de Gregoriuskerk aan de noordzijde.  Het Griekse woord vis is een kenteken van Christus Zijn in de eerste eeuwen van het Christendom. Onder Romeinse dictatuur een geheim teken Ixtus. 

   
55. Klokkentoren St. Gregoriuskerk

(1963) Architecten Böhm en Okhuysen  St Gregoriuskerk, hoek Kerkstraat - Dorpstraat

55

Omstreeks 1150 moet er al een kerk op dit kruispunt van wegen gestaan hebben. In 1918 werd naar ontwerp van architect Tonnaer een nieuwe kerk gebouwd. Deze kerk had veel van mijnschade te lijden. Met financiële hulp van de Staatsmijnen werd de huidige kerk gebouwd.

De Gregoriuskerk is een ontwerp van Gottfried Böhm, een architect die tot de meest vooraanstaande Europese architecten van katholieke kerken wordt gerekend. Zo zuiver en bijzonder is zijn ontwerp dat de kerk wordt beschouwd als één van de belangrijkste Nederlandse kerken uit de jaren vijftig en zestig. De Rijksmonumentendienst heeft de Gregoriuskerk genomineerd voor de lijst van Rijksmonumenten.

   
56. Garden Angel

(2003) Rietje Hunnekens  Kloostertuin aan de Dorpstraat

56

De plek waar voorheen nonnen leefden - nu gezien vanuit de tegenstelling spiritueel leven en het huidige moderne wonen.

De Garden Angel blijft uitnodigen tot een integere stilte.

   
57. D´r Brikkebekker

(2006) Jan Daemen Oude Markt

57

Het beeld werd onthuld bij gelegenheid van de afsluiting van de renovatie van de Oude Markt / Dorpstraat in 2006.

In de 19e eeuw togen elk jaar honderden Brunssumers naar Duitsland om te werken in de steenindustrie. Als de winter voorbij was en de landerijen ingezaaid waren, verlieten zij huis en haard om pas na de zomer terugtekeren, op tijd voor de oogst. In Duitsland werkten ze als sjouwer. De werkzaamheden bestonden uit klei dol trappen, stenen vormen, stapelen, drogen en bakken. Het was een zwaar beroep en vaak onderbetaald.

Het beeld toont een bronzen 'bekker' die uit de ronde deur van de ringoven (cortenstaal) stapt.

   
58. De hoorn des overvloeds (1960) Hub Quaedvlieg Raadhuissstraat: Familie Keulen
58

Persephone wordt door Hades, god van de onderwereld en het dodenrijk, naar zijn onderaardse domein ontvoerd. 

Zijn vader Kronos eet Hades op bij zijn geboorte, net zoals zijn zuster Hera en zijn broers Zeus en Poseidon.

   
59. L'Abri

(2008) Jan Daemen  Huize Rademakers Dorpstraat 26d

59

L'Abri, de naam van een vakantieoord (een villa in de omgeving van Nice), vele jaren bezocht in Frankrijk. Tevens de gekoesterde plek in de Dorpstraat van familie Rademakers-Bothmer.

De duif verwijst naar een geliefde hobby, naar vertrek en naar vervolgen mooie tijden.

   
122. Oorlogsmonument Dorpsstraat ( Ruud Scholten & Cor Lof)
122 Tijdens de bevrijding van onze stad Bunssum tijdens gedurende WO II lieten vele Amerikaanse soldaten het leven of raakten zwaar gewond of invalide voor de rest van hun leven. Onze oprechte dank en onmetelijk respect gaan uit naar alle Amerikaanse soldaten die meevochten, zowel de overlevenden als de gesneuvelden. Zij vochten voor onze vrijheid.  Het ontwerp is uitgevoerd in corten-staal. De driehoekige vorm verwijst naar  de 2nd Armoud Division, “hell on Wheel”. Bij het monument staat op een betonnen sokkel een plaquette met uitleg.
   
125. Oude Markt / Dorpsstraat  (2005 / 2006 Oude Markt / Dorpsstraat)

125a

 

 

 

 

 

De huidige Dorpstraat/Oude Markt is een van de laagste punten in Brunssum. Logisch dat hier vroeger een beek liep. Met de komst van de moderne tijd verdween die beek ondergronds en werd letterlijk deel van het Brunssumse riool.

In 2005/2006 werden de Dorpstraat en Oude Markt ingrijpend gerenoveerd. Doel van die renovatie was onder meer om een aantal historische elementen in dit gebied te herstellen, waaronder de rozentuin en de oud beek.

Om praktische redenen werd een kunstmatige beek aangelegd. Met opgevangen regenwater is een nieuw stroomgebied gecreëerd dat uitmondt in een vijver aan de oostzijde van de Oude Markt. Een pompsysteem zorgt dat dit water constant rouleert. Zo werd een stukje historisch mooi Brunssum hersteld.

   
60. O.L. Vrouw van Fatima (1938) Hein Maessen  Rotonde Hokkelenberg - Dorpstraat
60

Hein Maessen, afkomstig uit Brunssum, vervaardigde vele beelden in Nederland.

Een van zijn werken is dit in terracotta uitgevoerde en geglazuurde Fatimabeeld. Het is een beeld van boete, bekering en gebed. De attributen (3 duiven) herinneren aan de drie kinderen waaraan de H. Maagd in Fatima ( te Portugal) verscheen: Jacinta, Lucia, en Francisco.

   
61. Mariabeeld (1948) Hein Maessen  Lindestraat 166
61

Dit beeld ontstond in een tijd dat de Marialogie (de leer aangaande de maagd Maria) hoogtij vierde. Het is een strak gestileerde muurtegel, waarschijnlijk van Franse zandsteen. 

   
62. Annunciatie van Maria

(1958) Frans Cox  Kerk Onbevlekt Hart van Maria (Fatima), hoek Lindestraat - Essenstraat

62 Dit reliëf heeft als titel 'Boodschap aan Maria door de engel Gabriël' (annunciatie). Gabriël met de jachthoorn, knielend voor Maria met de eenhoorn, die zijn kop neerlegt in haar schoot. Om het idee van de jacht te versterken, zijn drie jachthonden toegevoegd. Het reliëf is gemaakt van terracotta. Volgens de oorspronkelijke (heidense) versie stelt alleen de nabijheid van een maagd de jagers in staat om de eenhoorn te vangen. Ziet hij haar, dan vlucht de eenhoorn in de schoot van de maagd. De kerk van Rome heeft deze symboliek overgenomen.
   
63. Spelende kinderen

(1965) Math Camps  Achterkant Fatimaschool, Essenstraat 1

63

Een werk uitgevoerd in beton. Het geeft weer hoe het spelende kind omhoog groeit, gericht op de maatschappij van de volwassen mens.

   
64. oorlogsmonument Verstoorde-Huisraad (1994) Marco Juriën  Park Platanendreef,  Hemelder
64

In 1942 verdwaalden zeven bemanningsleden van de Royal Air Force in het Duitse oorlogsgebied. Ze werden neergeschoten en kwamen terecht op verschillende huizen van de Brunssumse wijk Leeuwstuk. 'Verstoorde-huisraad', heet het oorlogsmonument dat Marco Juriën ontwierp. De kunstenaar plaatste twee omgekeerde en gestapelde stoelen, alsmede een tafel op drie 'wankele poten', uitgevoerd in brons. Een vliegtuigvleugel in ruwsteen symboliseert de vleugelinslag. Op de tafel is de volgende tekst te lezen:

"Tussen de sterren in de nacht, 
doorklieft jouw vuur ons huis. 
Galmt terug op aarde, 
de aanvang van het licht"

Frans Budé, Maastricht